Słowo kuratorki

W tym roku przede wszystkim chcemy podziękować wszystkim, którzy nas wspierali w trudnym czasie. Ta energia dodała nam sił. Dziękujemy też naszym tegorocznym Gościom, bo dzięki nim będzie to edycja wspaniała i wyjątkowa! Oto kilka szczegółów programu: Nasz tegoroczny patron, Tadeusz Różewicz pojawi się na wiele sposobów – m.in. w paśmie spotkań, które przygotowali prof. Ryszard Koziołek i Irek Grin. W tym roku jak policzyliśmy odwiedzi nas aż czworo laureatów Nagrody Literackiej NIKE – Andrzej Stasiuk z nową powieścią „Przewóz”, Joanna Bator, z którą porozmawiamy o Śląsku i o powieści „Gorzko, gorzko”, Marcin Wicha z „Kierunkiem zwiedzania” i Radosław Rak, który otrzymał w zeszłym roku nagrodę za „Baśń o wężowym sercu, albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”. Laureatka Nagrody Literackiej Gdynia Zyta Rudzka pojawi się z nową powieścią „Tkanki miękkie”. Przyjedzie też znakomity gość ze Szwecji – Maciej Zaremba Bielawski, autor „Domu z dwiema wieżami” uhonorowanego Nagrodą Kapuścińskiego spotka się czytelnikami kilkukrotnie, między innym podczas debaty o przyszłości Europy, w której wezmą udział również Jarosław Mikołajewski i Grażyna Plebanek. Porozmawiamy również o miłości – z Małgorzatą Halber i Olgą Drendą, o alkoholu (i nie tylko) z Ingą Iwasiów i Aleksandrą Zbroją, o golemach i opowieściach grozy z Maciejem Płazą i Piotrem Pazińskim, o fotografii i Polsce – z Chrisem Niedenthalem, i o życiu z muzyką – z Mikołajem Trzaską. Wspomnimy też niedawno zmarłego Jerzego Pilcha z autorem jego biografii Witoldem Beresiem. Porozmawiamy też o Kornelu Filipowiczu i zwierzętach w związku z kolejnym wyborem jego opowiadań „Formikarium” i jego biografią. Nie zabraknie też wyprawy  przyrodniczej  Adama Wajraka i spotkań poetyckich m.in.: Małgorzaty Lebdy i Urszuli Zajączkowskiej, a głosami wielu poetów przemówi Grzegorz Uzdański, autor „Nowych wierszy znanych poetów”. I to nie wszystko. Nie możemy doczekać się początku sierpnia i spotkania z Państwem na łące nad Wieprzem, bo znowu mamy poczucie, że coraz bardziej potrzebna jest nam „cała nadzieja w literaturze”. 

Justyna Sobolewska

Tekst kuratorski Małej Stolicy

Tegoroczna „Mała Stolica” będzie szczególna. Dlaczego? Bo już nam trochę podrosła. Nabrała pewności siebie i blasku. Podnosi do słońca swoje kilkuletnie życie i uśmiecha się, bo już za chwilę powita znakomitych gości. Ludzi pięknych i wrażliwych. Takich, którzy zdołali ocalić w sobie duszę dziecka. Jak będzie? Na pewno różnorodnie. I na pewno ciekawie. Sięgniemy po ważne książki i tematy. Będzie dużo dobrej zabawy, ale także uważnego spojrzenia na los dzieci, których życie nie oszczędza. Wakacyjna beztroska przeplatać się tu będzie z refleksyjnym zatrzymaniem myśli. By poprzez mądrą książkę sięgnąć do tego co boli i uwiera. Całość ujęta zostanie w zamojsko – szczebrzeską klamrę, której myślą przewodnią będzie „Książka od serca”. Taka, co to przywodzi na myśl zapach mamy i pierwsze wspomnienia. Na zamojskim Rynku Wodnym weźmie ją w swoje dłonie Krystyna Czubówna. A ostatniego festiwalowego dnia przyniesie ją ze sobą Królowa Maja Komorowska. Przeczyta fragmenty ukochanej książki swojego dzieciństwa i zrobi to tak, jak to tylko Ona potrafi.  

Każdego dnia „Mała Stolica” będzie zamieniała się w Galerię Sztuki. Wokół nas zawisną wszystkie nasze prace. Zadba o to znakomita Basia Flores, Anna Kaźmierak, Ewa Solarz i Katarzyna Derkacz – Gajewska. Między nimi, na scenie, pojawią się dobrze znani szczebrzeskiej publiczności bywalcy, Michał Rusinek, Małgorzata Swędrowska, Adam Wajrak i Grzegorz Kasdepke. Ale pojawią się także małostolicowi debiutanci. To Grażyna Plebanek, Maria Strzelecka, Magdalena Górska i Marcin Szczygielski. 

Po raz pierwszy nasza „Mała Stolica” zaprosi do współpracy swoją nieco starszą siostrę, która z impetem wkroczyła już w wiek nastoletni. Te spotkania zadedykujemy młodzieży. Tutaj czekać na Was będą Justyna Sobolewska, Anna Dziewit – Meller, Katarzyna Wolińska wraz z Sylwią Stano i Wojciechem Bonowiczem, a także Waldemar Kuligowski.  

Zaprosimy Was też do dyskusji wokół dziecięcej książki, ale także tego co najbardziej leży nam na naszym małostolicowym sercu. By książka adresowana do dzieci miała się dobrze. W tej sprawie pojawią się u nas pisarze nominowani do Literackiej Nagrody Hestii.  Co jeszcze? Dla chętnych, którzy zechcą pielęgnować swoje pasje i szlifować talent, zaproponujemy warsztaty. Do wyboru będą cztery: literackie, aktorskie, cyrkowe, a także radiowe.  

Co ważne, w przestrzeni „Małej Stolicy” współpracować będziemy z ludźmi, którym dane jest podziwiać przepiękne Roztocze na co dzień. Oni dobrze wiedzą, że ich mała ojczyzna to jedyne miejsce w Europie, w którym przed wiekami pojawiła się rafa koralowa. I ponoć z tego właśnie powodu rosnące tu rośliny mają w sobie uzdrawiającą moc. O nich, ale także o arcyciekawej historii tego miejsca opowiedzą nam Przewodnicy z Pasją, z Dominiką Lipską na czele.  

To tak pokrótce, wszystkie szczegóły programu znajdą Państwo w zakładce „Mała Stolica”. 

Zapraszamy w absolutnie wyjątkowe miejsce, gdzie Wieprz wije się zakolami, a serce szczebrzeskiego chrząszcza bije mocniej na widok ludzi, który kochają język polski i obie jego stolice.  

Katarzyna Stoparczyk 

Magdalena Kłos – Podsiadło  

Mała Stolica Języka Polskiego

Do czego człowiekowi potrzebne są książki?
– Do pitulania! Bo jak mama czyta to pitula.
– I do wiedzy. Żeby człowiek wiedział, którędy ma żyć!

(Kubuś, lat 3, fragment audycji  pt. Dzieci wiedzą lepiej, radiowej Trójki)

Mała Stolica powstała właśnie po to, aby młody człowiek wiedział, którędy ma żyć. Aby tę skarbnicę doświadczenia, piękna i wiedzy, jaką jest dobra książka, zechciał wziąć w małe dłonie i uznać za swoją.

 

Fot. Rafał Siderski

Stolica w Zamościu

Od II edycji Stolicy Języka Polskiego jeden dzień spędzamy w Zamościu. W niedzielę 1 sierpnia spotkamy się, jak co roku, na Rynku Wodnym – jednym z trzech placów pięknego, zabytkowego Starego Miasta.

 

Fot. Robert Danieluk (licencja Creative Commons).

Nagroda Wielkiego Redaktora

Nagroda Wielkiego Redaktora to pierwsza nagroda w Polsce dla niedocenianego, a tak ważnego i wyjątkowo trudnego zawodu, jakim jest redaktor wydawniczy. Najlepsi redaktorzy są bardzo szanowani, a czasem wielbieni przez pisarzy. Wybitni redaktorzy to najbardziej zaufani przyjaciele pisarzy, bywają ich sekretnymi powiernikami, razem z nimi przeżywają rozterki, wahania, wspierają ich w trudnych momentach. Razem z autorami pracują nad ostateczną wersją dzieła.
Bycie Wielkim Redaktorem to nie tylko zawód, to także pasja i misja realizowana z wielką skromnością. Wielcy redaktorzy mieli i mają zasługi nie do przecenienia dla polskiej literatury. Są niezwykle dyskretni. Nigdy nie ujawniają dramatycznych czasami momentów powstawania wybitnych dzieł.
Poprzez ustanowienie tej nagrody chcemy docenić zawód redaktora wydawniczego i uhonorować najbardziej zasłużone dla polskiej literatury postacie redaktorów. Nagroda Wielkiego Redaktora przyznawana jest za całokształt pracy.
W 2019 roku laureatką Nagrody Wielkiego Redaktora została Małgorzata Szczurek a rok wcześniej – Marianna Sokołowska. Podczas VI edycji Festiwalu Stolica Języka Polskiego to zaszczytne wyróżnienie otrzymał prof. Janusz Degler.
Inicjatorami i fundatorami nagrody są Honorowi Konsulowie Wielkiego Księstwa Luksemburga: Tomasz Kopoczyński i Adam Byglewski.

Nagroda Człowiek Słowa

Nagroda Człowiek Słowa została powołana jako wyraz uznania dla kunsztu słowa i wdzięczności za pielęgnowanie i kreatywne wykorzystywanie potencjału polszczyzny na co dzień – zarówno w mowie potocznej, jak też języku oficjalnym, czy różnych jego stylach stosowanych z racji wykonywanego zawodu. Laureatką Nagrody w 2019 roku została Urszula Kozioł a w latach 2017 i 2018 – Wiesław Myśliwski i Maja Komorowska. Podczas VI deycji nagrodę otrzymał Tadeusz Sobolewski.

Szczebrzeszyn. Polskie Słowo. Niemal niewymawialne dla innych nacji.
Dla nas od najmłodszych lat zrozumiałe, przyjazne, zabawne.
Najbardziej polskie z polskich. Polskie słowo.
Słowo prawdy, moje dane słowo, słowo pocieszenia, słowo wsparcia,
twoje dane słowo, słowo otuchy, słowo podłe, słowo honoru, słowo przeciwko słowu, słowo za, słowo przeciw, jeszcze jedno słowo, które bywa, że nie ma końca, słowo, które rani, słowo, którego brakuje, słowo chłopskie, słowo miejskie, słowo Polaków, polskich Żydów, polskich Ukraińców, polskich Ślązaków, polskich Niemców, polskich Białorusinów, polskich Litwinów, słowo uchodźców w Polsce, słowo polskich emigrantów, słowo wszystkich ludzi, dla których polskie słowo to ich język.
Szczebrzeska nagroda „Człowiek Słowa” została powołana dla osób, które dają nam najpiękniejszą polszczyznę. Chronią, i ratują, i pielęgnują polskie słowo. Im i ich językowi ufamy bezgranicznie. Wobec nich mamy niewymierny dług wdzięczności. Cała nadzieja w polszczyźnie! Cała nadzieja w literaturze!
o. Tomasz Dostatni, Piotr Duda, Grzegorz Gauden, Janusz Kukuła, Tomasz Pańczyk, Michał Rusinek, Justyna Sobolewska, Jacek Socha, Sylwia Stano

Koalicja Letnich Festiwali Literackich

Koalicja Letnich Festiwali Literackich to inicjatywa organizatorów 8 kameralnych festiwali z całej Polski. Zawiązana wiosną 2019 roku celem wymiany doświadczeń i bieżącej współpracy przy organizacji wydarzeń.  

Regularność spotkań – 2 razy do roku weekend pogłębionych warsztatów, rotacyjnie organizowany w miastach poszczególnych festiwali, a także praca organiczna na co dzień, ma doprowadzić do wypracowania modeli współpracy na poziomie lokalnym i ogólnopolskim. Podstawą jest najlepsze wykorzystanie potencjału wspólnoty, z poszanowaniem odrębności i specyfiki każdego z festiwali. Koalicja docelowo ma stać się liczącym partnerem w rozmowach z innymi graczami na rynku książki w Polsce, takimi jak pisarze, wydawnictwa, media, agenci literaccy i inni, a także poprzez swoją siłę, wpływać na zmiany legislacyjne czy uwarunkowania rozwoju branży wydawniczej w Polsce.  

 

W skład koalicji wchodzą: Izabelińskie Spotkania z książką, Non – Fiction Festiwal Kraków, Festiwal Góry Literatury Nowa Ruda, Stolica Języka Polskiego w Szczebrzeszynie, Zakopiański Festiwal Literacki, Patrząc na wschód w Budzie Ruskiej, Miedzianka Fest oraz Literacki Sopot, który jest liderem tej inicjatywy. 

#GodzinaWolnegoCzytania 

Wszyscy wiemy, że w ferworze festiwalowych wydarzeń często brakuje czasu na spokojne zanurzenie się w książkach, stąd pomysł #KoalicjiLetnichFestiwaliLiterackich na wspólną akcję #GodzinaWolnegoCzytania.   

Wpisujemy ją w nasz program i zapraszamy do porannych lektur w festiwalowym miasteczku w Szczebrzeszynie od 2 do 7 sierpnia.

Nasza kawiarnia będzie już otwarta a więc czekają na Was nie tylko leżaki nad brzegami Wieprza, ale i zapach kawy.  

Akcję promujemy w mediach społecznościowych – zachęcamy do oznaczania swoich zdjęć z książką hasztagiem #GodzinaWolnegoCzytania 

 

Centrum Języka Polskiego

Rozwinięciem idei Festiwalu są aktualne prace nad powołaniem w Szczebrzeszynie Centrum Języka Polskiego – nowoczesnej placówki edukacyjno-kulturalnej, poświęconej edukacji oraz popularyzacji języka polskiego. Instytucja poświęcona językowi i kulturze słowa miałaby funkcjonować stale, prowadząc zarówno badania nad językiem polskim i literaturą, jak również budując i realizując edukacyjne szkolenia i programy językowe dla dzieci, młodzieży i dorosłych. 

Przyszłe Centrum Języka Polskiego to także Dom Pracy Twórczej, prowadzący rezydencje artystyczne 

i naukowe dla twórców i naukowców: pisarzy, poetów, językoznawców czy scenarzystów, którzy w ramach przyznanego stypendium mogliby realizować projekty autorskie. 

Drugim filarem instytucji byłaby Szczebrzeska Akademia Języka Polskiego – oferująca program szkoleń, warsztatów, konferencji lub debat, skierowanych do profesjonalistów lub osób chcących na co dzień pracować z językiem polskim w ramach wykonywanego zawodu – nauczycieli, scenarzystów, pisarzy, dziennikarzy czy aktorów. Jej zadaniem byłoby także opiniowanie programów edukacyjnych i promocji czytelnictwa, wypracowywanych w ramach stałej działalności placówki. 

W budynku Centrum Języka Polskiego miałaby się mieścić także multimedialna biblioteka i informatorium języka polskiego i literatury zawierające w swych zbiorach liczne rejestracje audio i wideo z tematycznymi wykładami, prelekcjami i debatami, materiały tekstowe oraz książki czy czasopisma w wersji cyfrowej i analogowej. 

Finalizacja prac merytorycznych i działań operacyjnych zmierzających do powołania Centrum Języka Polskiego przewidziana jest na lata 2019 – 2020. 

Warsztaty

Warsztaty dla wszystkich:

1 sierpnia

12:00-14:00 Warsztaty dla rodzin z dziećmi| 3 grupy po 20 osób| ,,O szwedzkim stole – inscenizacja i zwiedzanie Zamościa z ciekawostkami literackimi”

5 sierpnia

12:00-13:00 Warsztaty z cyjanotypii |grupa 30 osób| „Po prostu cyjanotypia” warsztaty z Katarzyną Derkacz  – Gajewską. Warsztaty z wykorzystaniem malarskiej, niezwykle efektownej techniki. Najpierw rysować będziemy na przezroczystych foliach otaczający nas świat szczebrzeskiej przyrody. Potem nasze prace naświetlać będziemy na słońcu. Po wysuszeniu stworzymy wyjątkową galerię, która będzie cieszyła oczy festiwalowych gości. Jaki kolor nas wszystkich zachwyci? Oczywiście cyjanowy!

Warsztaty dla dorosłych:

2-6 sierpnia

10:00-11:30 Warsztaty pisania opowiadań |10 osób, tylko dla dorosłych| Konieczny udział w całym cyklu (5 dni)|Prowadzi Mikołaj Grynberg|

„Skąd biorą się opowiadania. Jak czerpać z rzeczywistości i nie być zmuszoną/ym do pisania prawdy.” Chętni proszeni są o napisanie 1500 znaków ze spacjami „Dlaczego chcę wziąć udział w tych warsztatach”.

5 sierpnia

,,Grzeczność bez gafy” – warsztaty online dla dziennikarzy polonijnych, prowadzi prof. Magdalena Ślawska

5 sierpnia

13:00-14:00 Z grzeczności waszej na naszą – warsztaty translatorskie dla dorosłych |10-15 osób-18+| prowadzi prof. Magdalena Trysińska

Jak zrozumieć język młodzieży. Zapraszamy rodziców, a dzieci na równoległe warsztaty dla młodzieży.

Warsztaty dla młodzieży i dzieci:

3 sierpnia

13:00-14:00 Z grzeczności waszej na naszą – warsztaty translatorskie dla młodzieży |10-15 osób, 13-17 lat|prowadzi prof. Magdalena Ślawska

Jak zrozumieć język dorosłych. Zapraszamy młodzież, a rodziców na równoległe warsztaty dla dorosłych.

2-6 sierpnia

10:00-15:00 Warsztaty radiowe dla młodzieży |10-15 osób, 13-18 lat| Konieczny jest udział w całym cyklu ( 5 dni)| prowadzi Wojciech Ramus, Fundacja Teatr Wyobraźni

Warsztaty tworzenia słuchowisk radiowych. W trakcie warsztatów uczestnicy zostaną zaangażowani w każdy etap tworzenia słuchowiska, od pomysłu, poprzez pisanie scenariusza, po realizację, montaż i publikację.

2-4 sierpnia

13:00-16:00 Warsztaty cyrkowe |10-15 osób, 12-17 lat| Każdego dnia inne zajęcia, można uczestniczyć w jednym, dwóch lub trzech. Na każdy dzień prowadzone są osobne zapisy | prowadzący Andrzej Talkowski – aktor Teatru STU w Krakowie/Aleksander Talkowski Teatr Szczęście w Krakowie

Warsztaty o charakterze teatralnym, które służą rozwojowi osobistemu, pielęgnują indywidualność, uczą wzajemnej tolerancji i wrażliwości, a zarazem kształtują umiejętność wspólnej pracy. Warsztaty zawierają elementy z zakresu teatru ruchu, sztuki słowa, pantomimy, iluzji, żonglerki, improwizacji i wspólnego muzykowania.

4-6 sierpnia